Τρίτη, Ιανουαρίου 22, 2008

Ο μαζεύοντας σκουπίδια.





Ολη μέρα γυρίζει και ψάχνει στα σκουπίδια. Δεν είναι ρακοσυλλέκτης. Υποφέρει από ένα ζωύφιο που κατατρώγει τα σπλάχνα του. Είναι σαν την ταινία. Το ταϊζει όλη μέρα και ποτέ δεν χορταίνει την πείνα του.

Συχνά ξυπνώ το ξημέρωμα. Ανοίγουν τα μάτια μου από ένα εσωτερικό ρολόι. Ακούω τότε ένα ελαφρύ θόρυβο από τον δρόμο. Είναι ακόμα νύχτα και οι λάμπες δεν έχουν σβήσει. Στην αρχή νόμισα ότι είναι οι σκουπιδιάρηδες ή κάποιο πεινασμένο ζώο που χαρχαλεύει τα σκουπίδια.

Σηκώθηκα μια φορά και τον είδα. Ηταν ένας φτωχοντυμένος άνδρας. Στα χέρια του φορούσε μάλλινα γάντια χωρίς τα δάκτυλα. Φορούσε ένα σκούφο μέχρι τα μάτια και το πρόσωπό του ήταν σκυμμένο. Δεν μπορούσα να δω τα χαρακτηριστικά του αλλά γύρισε μια στιγμή προς τα μένα σαν να είδε την κίνηση στο παράθυρό μου. Μου έριξε ένα βλέμμα αστραπιαίο και μετά συνέχισε να ψάχνει τον κάδο. Τραβήχτηκα πίσω ταραγμένη, τρέμοντας λίγο που τον είχα πιάσει στα πράσα. Σκέφτηκα ότι κανονικά εκείνος θα έπρεπε να ντραπεί όμως δεν τόλμησα να σκύψω μπροστά να δω αν είχε φύγει ή αν ήταν ακόμα εκεί.

Κάθισα έτσι μαγκωμένη αρκετά λεπτά πίσω από τις κουρτίνες. Δεν άκουγα τίποτα πια. Γύρισα στο κρεβάτι μου. Με πήρε ο ύπνος με την μορφή του στα μάτια μου. Ηταν όμορφος. Η φιγούρα του ήταν όμορφη. Τον σκέφτηκα να ανεβαίνει τον δρόμο ψάχνοντας με το σακούλι του όλους τους κάδους. Ηθελα να τρέξω πίσω του.

Ηταν ο καλλιτέχνης.






Υγ. Ο Διονύσης μου πέταξε το γάντι για τους καλλιτέχνες και την σχέση τους με τις κοινωνικές επαναστάσεις. :) Στη προηγούμενη συζήτηση όλοι οι συνομιλητές είπαν πολύ ωραία πράγματα για την τέχνη, την προέλευσή της, τον σκοπό της, τον ρόλο της στην κοινωνία. Για μένα ο καλλιτέχνης είναι ένα ιερό τέρας, φοβερά ερωτικό πάνω απ όλα. Αμα θέλετε γράψτε την γνώμη σας.

9 σχόλια:

  1. O καλλιτεχνης?Τι ειναι η ποιος λεγεται καλλιτεχνης θαταν καλυτερα να πουμε πρωτα.Λεω τωρα εγω.Οχι τιποτα, φοβαμαι τις παρεξηγησεις η τις πολλες αναλυσεις μεχρι να φτασουμε σε ποθητο συμπερασμα.Καλησπερα Dianathenes!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σβήνω και γράφω (μάλλον το ανάποδο αλλ' ας είναι)
    Δύσκολο να πω εγώ για τον καλλιτέχνη. Δύσκολο να τον ορίσω στην ουσία του. Και δεν πιστεύω -για τον εαυτό μου τουλάχιστον- πως δικαιούμαι τον τίτλο. Και δεν ξέρω αν ένας δυο από όλους τους παροικούντες στο μπλογκιστάν τον δικαιούνται.
    Τραγικό πρόσωπο; Ναι το πιστεύω πως είναι. Να ισορροπείς ..να διαχειρίζεσαι τα δαιμόνια σου να τα ορίζεις... μάλλον τρομαχτικό....
    Ο Καλλιτέχνης είναι ο δέκτης των ερεθισμάτων. Ο επεξεργαστής τους.Το ηχείο είναι.Η φωνή. Και δεν εννοώ σαν τέτοια μόνο όσα ο λόγος δημιουργεί κι ένα μουσικό κομμάτι ένας πίνακας ή μια κίνηση χορού φωνές τα εκλαμβάνω. Προφητικές κινήσεις από τις Κασσάνδρες γεννήτορες τους.
    Δύσκολο να σαι καλλιτέχνης γι' αυτό ίσως οι γήινές τους πλευρές είναι καμιά φορά απογοητευτικές, μα ίσως χρειάζεται για να αντέξουν το βάρος όσων είναι κομιστές

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλησπέρα Faraona. Δύσκολα μας βάζετε αλλά έχετε δίκιο. Πολλές παρεξηγήσεις μπορεί να γίνουν μιλώντας για "καλλιτέχνη". Χρειάζεται μάλλον ένας ορισμός.

    Ο δέκτης των ερεθισμάτων, ο επεξεργαστής, το ηχείο, η φωνή, είπε η Meril και τα δέχομαι όλα σαν χαρακτηριστικά του.

    Από μεριάς μου με το κείμενο που έβαλα δεν αποτόλμησα ορισμό αλλά έβαλα μερικά χαρακτηριστικά του σύμφωνα με το πώς τον αισθάνομαι.Δεν είναι αντικειμενικός αλλά αισθαντικός ορισμός. Το έκανα αυθόρμητα γιατί δεν βγάζω άκρη με τόσους ορισμούς που έχω ακούσει. Κι όταν δεν βγάζεις άκρη καλύτερα να αφουγκράζεσαι αυτό που νιώθεις για κάτι.

    Η βασικότερος σκόπελος που σκοντάφτω όταν συζητώ για τον ορισμό του είναι ότι α) όλοι είμαστε καλλιτέχνες και β) ότι οτιδήποτε μπορεί να είναι Τέχνη ακόμα και μια ωραία καρέκλα, μάντρα κλπ αρκεί να έχει προσωπικότητα.

    Οσον αφορά το πρώτο σκέφτομαι ότι μπορεί πράγματι να έχει μια βάση. Για το δεύτερο όμως νομίζω ότι τα χρηστικά αντικείμενα που έχουν προσωπικότητα είναι αποτέλεσμα μιας τεχνικής συνδυασμένης με φαντασία.

    Εκτός από τα χαρακτηριστικά που έβαλα στον καλλιτέχνη στο κειμενάκι μου, αν ήθελα να αποτολμήσω έναν ορισμό- στον οποίον έχω καταλήξει πρόσφατα- είναι ότι καλλιτέχνης είναι εκείνος που αποδίδει το άυλο μέρος των πραγμάτων. Μιλώντας πάντα για ΜΗ χρηστικά αντικείμενα.

    Ευχαριστώ. Οβερ....:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Dianathenes αυτη η τελευταια φραση σας με καλυπτει πληρως.Ο καλλιτεχνης ειναι αυτος που αποδιδει το αυλο μερος των πραγματων.Δεν εχει καμμια σημασια κατα την αποψη μου παντα ''πως το αποδιδει.Η ΑΝ Η ΑΠΟΔΩΣΗ ΕΧΕΙ ΧΡΗΣΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΟΧΙ.Σημασια εχει οτι γινεται ''διαμεσος''του αυλου με την υλη.Απο κει και περα νομιζω ειναι θεμα ανθρωπινης κριτικης.Σας γλυκοασπαζομαι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ναι πολλές φορές ο καλλιτέχνης έχει την εικόνα αυτή που παρουσιάζεις Ντιάνα, κινείται όχι στο περιθώριο αλλά στα περιθώρια που αφήνει η ύπαρξη για να ξεδιπλωθεί και τα οποία δεν είναι ορατά στην καθημερινότητα.

    Για τη σχέση καλλιτεχνών-κοινωνικών επαναστάσεων (όταν ακόμα γινόνταν επαναστάσεις ):

    Σίγουρα η τέχνη σχετίζεται με τις κοινωνικές εκρήξεις αλλά με έναν τρόπο πολύ έμμεσο και καθόλου αναμενόμενο από όσους έχουν συνηθίσει σε πολύ "ευθείες" αντανακλάσεις μέσα στο κόσμο. Και ασφαλώς αυτή η σχέση δεν έχει τίποτα να κάνει με τις πολιτικές ή και γενικώτερες πεποιθήσεις των καλλιτεχνών.

    Από κει και πέρα μια επανάσταση δεν είναι φυσικά και το πιο φιλελεύθερο πράγμα στο κόσμο. Μάλλον το εξουσιαστικότερο. Στην ιστορία των επαναστάσεων οι διώξεις κατά μεγάλων καλλιτεχνών δεν ήταν ασυνήθιστες. Ή ο εξαναγκασμός σε εκπατρισμό (αυτό ήταν πολύ της μόδας κάποτε). Ο Kandinsky που φεύγει γρήγορα γρήγορα από την πρώιμη μετεπαναστατική Ρωσία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

    Το περίεργο είναι εδώ ωστόσο πως οι επαναστάτες ηγέτες κατά κανόνα καθόλου δεν αρέσκονταν στην συνθηματολογική ή "επαναστατική" τέχνη. Ο Λένιν, ας πούμε, δεν είχε σε μεγάλη υπόληψη τον Μαγιακόφκσυ και προτιμούσε να ακούει την ...appassionata του Beethoven. Κατά τα άλλα δήλωνε αναρμόδιος στα της τέχνης.

    Ο μόνος μεγάλος επαναστάτης που είχε πραγματικά σοβαρές απόψεις πάνω στην τέχνη ήταν ασφαλώς ο Λέων Τρότσκυ.
    Στη "Λογοτεχνία και Επανάσταση" του προσφέρει μια γερή ψυχρολουσία στους θερμοκέφαλους ρήτορες της πομπώδους συνθηματολογικής τέχνης. Με λίγα λόγια η ουσία της σκέψης του είναι αυτή: "αφήστε τις παλαβομάρες περί περί " φίλων του λαού", αφήστε τις χειρότερες παλαβομάρες περί "προλεταριακής τέχνης", -δεν γίνεται να υπάρξει τέτοιο πράγμα- , και κοιτάξτε να γίνετε εξπέρ στην "αστική" τέχνη, στον Σαίξπηρ, στον Θερβάντες και τον Βάγκνερ!".
    Το "σπάσιμο" βέβαια που 'έκανε ο Τρότσκυ δεν ήταν αδικαιολόγητο. Μέσα σε μια επαναστατημένη Ρωσία στην οποία ο λαϊκισμός, η αταλαντοσύνη που έσκιζε τα ιμάτια της για το "προλεταριάτο" κ.λπ. κ.λπ. είχαν αποκτήσει επιδημικές διαστάσεις, ο Τρότσκυ καταλάβαινε ότι αυτό το πράγμα δεν ήταν επαναστατικό αλλά καρικατούρα επανάστασης όσον αφορά την τέχνη.

    Φαίνεται λοιπόν κατά κάποιο τρόπο πως η ποιότητα είναι από μόνη της επαναστατική, χωρίς θεματολογικούς εξαναγκασμούς και ρητορείες, αν θέλει κανείς να έχει ποιότητα μια επανάσταση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ισως είναι το οποιοδήποτε υποκείμενο που μέσα από την λειτουργία του εκφράζει συναισθήματα που επηρεάζουν άλλα υποκείμενα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Faraona μου, αυτό με το χρηστικό το έβαλα για να το συζητήσουμε. Σε μια κουβέντα που παρευρέθηκα οι μισοί έλεγαν για τον τρόπο απόδοσης και οι άλλοι μισοί έλεγαν ότι τέχνη είναι κάτι το μη χρηστικό που όμως είναι χρήσιμο. Παράδειγμα: ένας πίνακας είναι ένα αντικείμενο μη χρηστικό, δηλαδή μπορείς να ζήσεις και χωρίς πίνακες αλλά τελικώς μας είναι απαραίτητος γιατί κοσμεί, ευφραίνει, προβληματίζει, ανήκει δηλαδή στην ψυχική σφαίρα εκ του αποτελέσματος. Ενα πιρούνι ή μια καρέκλα όμως είναι για να τρως και για να κάθεσαι έστω να ομορφαίνεις τον χώρο χωρίς όμως να έχουν τις προεκτάσεις ενός πίνακα ή ενός αγάλματος. Από την άλλη όμως ένα καλοδουλεμένο κόσμημα ή ένα πρωτότυπα σχεδιασμένο ρούχο αποτελεί μια σύνθεση που αφ ενός ευφραίνει και κοσμεί αφ ετέρου δημιουργεί ένα ενδυματολογικό ύφος όπως πχ στην αρχιτεκτονική ένα κτίσμα του τάδε ρυθμού. Τι λέτε εσείς;

    Διονύση, αυτό που λες για το περιθώριο και το οποίο προσπάθησα να δώσω κι εγώ στο κείμενό μου το καταλαβαίνω ως εξής: ο καλλιτέχνης ακριβώς επειδή δεν ανήκει ή δεν πρέπει να ανήκει πουθενά ταξικά βλέπε να καθορίζεται ή να καθορίζει τους άλλους από το χρήμα, είναι λογικό να μην είναι συμβατός και με την έννοια του περιθωρίου. Το περιθώριο είναι μια έκφραση που ορίζει το εκτός του κοινωνικού ιστού. Εχω την εντύπωση ότι ο καλλιτέχνης έχει άλλη ματιά. Πρώτα βλέπει το άτομο, το οποίο έχει έναν δικό του τρόπο να αντιλαμβάνεται σύμφωνα με δικά του κριτήρια. Για παράδειγμα ένας καλλιτεχνικός τρόπος σκέψης μπορεί να κατατάξει ανθρώπους σύμφωνα με το σε τι ζώο μοιάζουν, από πλευράς σώματος, έκφρασης, κίνησης, λόγου και λοιπά. Δεν λέω ότι δεν αντιλαμβάνεται τον περίγυρό του ΚΑΙ ταξικά αλλά δεν είναι το δικό του κριτήριο, το πιο ουσιαστικό αλλά εκείνο που έρχεται κατά δεύτερον λόγο να συμπληρώσει σαν κερασάκι τη δική του, ιδιαίτερη θέαση του Κόσμου. Το λέω αυτό γιατί έχω λίγο απηυδήσει με αυτό το περίφημο «περιθώριο» το καλλιτεχνικό που μεταφράζεται με φουλάρι στο λαιμό, μπερέ, πίπα ή αντίθετα απλυσιά και κακομοιριά.

    Κατά συνέπεια, δεν αντιλαμβάνομαι και την σχέση Τέχνης με διάφορες ταμπέλες όπως προλεταριακή, αστική Τέχνη. Πιθανότατα μπορούν να φορεθούν στην Τέχνη από άλλους μη σχετικούς, πολιτικούς, κριτικούς και λοιπά αλλά μου φαίνεται απίθανο ένας καλλιτέχνης να πράττει προκαταβολικά ως αστός ή ως προλετάριος δημιουργώντας τον αντίστοιχο είδος τέχνης. Θα έλεγα ότι όπως και στο παραπάνω παράδειγμα με τα ζώα, αφομοιώνει τις τάσεις γύρω του, τις υποψιάζεται ή τις προβλέπει και τις αποδίδει. Δεν θεωρώ ότι έχει κάποιο ιδιαίτερο αισθητήριο για να το κάνει αυτό αλλά ότι είναι πολύ καλός παρατηρητής και αναλυτής. Ανικανοποίητος ίσως που δεν αρέσκεται με τις γρήγορες εξηγήσεις και τις έτοιμες αναλύσεις. Ψάχτης είναι που προχωρά σε βάθος και αυτό στο οποίο καταλήγει ίσως να τον τρομάζει και τον ίδιον. Κατ αυτήν την έννοια δεν συμφωνώ με τους χαρακτηρισμούς περί αστικής τέχνης του Σαίξπηρ και λοιπά. Αλλά βεβαίως δέχομαι όλα όσα λες περί θεματολογικούς εξαναγκασμούς, ρητορείες, φίλους του λαού και λοιπά.

    Στην πράξη, σε επαναστατικές περιόδους δεν νομίζω ότι ο καλλιτέχνης μπορεί να προσφέρει τίποτα. Νομίζω ότι είναι η μόνη περίοδος όπου παύει να είναι παρατηρητής και βρίσκεται και ο ίδιος μέσα στην έκρηξη όπως ακριβώς ένας πολεμικός ανταποκριτής. Είναι μέσα στην λάβα και όχι εκτός αυτής για να παρατηρεί και να δημιουργεί «τέχνη». Αν σκεφτούμε ότι ο ανταποκριτής σε περίοδο πολέμου είναι εκεί πρώτα επειδή γνωρίζει πού είναι το βάρος των πραγμάτων εκείνη την στιγμή και μετά για να στείλει την ανταπόκριση τότε μπορεί κανείς να αντιληφθεί πώς σκέπτεται ο καλλιτέχνης.

    Κατά καιρούς διαβάζω διάφορα για τον Θεοδωράκη. Δεν τα καταλαβαίνω ακριβώς επειδή έχω αυτές τις ιδέες για τους καλλιτέχνες.


    Al the bike, νομίζω ότι ο μόνος τρόπος να επηρεάσει συναισθηματικά τον περίγυρό του ο καλλιτέχνης είναι ακριβώς να μην έχει επίγνωση της καλλιτεχνίας του, όπως είπε και ο Διονύσης στο προηγούμενο ποστ.

    Χμ... για να δούμε ...θα βγάλουμε άκρη :)το ξενύχτησα αλλά το ευχαριστήθηκα..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ντιάνα , συμφωνούμε σχεδόν σε όλα, ιδιαίτερα όσον αφορά τον κάποτε της μόδας ψυχαναγκασμό του "περιθωρίου" κ.λπ.
    Να τονίσω ότι ούτε κι εγώ δεν συμφωνώ με τον χαρακτηρισμό "αστική" τέχνη (και λοιπές ανοησίες), γι'αυτό και έβαλα τη λέξη σε εισαγωγικά μαλλον ειρωνικά.
    Ασφαλώς η τέχνη δεν προσδιορίζεται ταξικά, τέτοιες λογικές οδήγησαν κάποτε στα εκτρώματα του "σοσιαλιστικού ρεαλισμού" (και παρομοίων άλλων τέτοιων ψευδο-τεχνοτροπιών).
    Να είσαι καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Ολοι να είμαστε καλά. Περάσαμε καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

 
...ευχαριστώ για τον χρόνο σου.