Σάββατο, Μαρτίου 31, 2007

Η Λαζαρίνα.



"Τσιντσιρό γαϊτάνι μαϊκου μ΄κι αργύρο κουϊμπί μωρ και αργύρο κουϊμπι
Έχασα του χαϊμάλι μου ποιά του βρηκίτι μωρ ποιά του βρηκίτι
Σαν του βρήκις μωρ Βάσιλω δος μας του νά ζεις μωρ δος μας του νά ζεις
Ματου στίμμα του φιγγάρι δεν του βρηκά ιγω μωρ δεν του βρηκά ιγω
Βρε Μάνωλη Μανωλάκη κι κάλου πίδι μωρ κι κάλου πίδι
Τι κάλη γυναικά ποχείς κι δε χαιρίσι μωρ κι δε χαιρίσι
Που την είδες που την ξερεις και την μολούγας μωρ και την μολούγας.....
"

Τραγουδιέται και χορεύεται από τις «Λαζαρίνες» την ημέρα του Λαζάρου στην Αιανή Κοζάνης. Οι Λαζαρίνες είναι ομάδες κοριτσιών που φορούν ειδικά ρούχα ανάλογα με την ηλικία τους. Το Σάββατο του Λαζάρου μαζεύονται στο σπίτι μιας κοπέλας, το λεγόμενο κονάκι, κι από κει ξεκινούν ανά ομάδες (μπλίκι) για τα σπίτια του χωριού όπου λέγουν αυτοσχέδια τραγούδια ( κάλαντα λαζαριάτικα) ανάλογα με τα σπίτια που επισκέπτονται. Για παράδειγμα, αν το σπίτι έχει ανύπαντρη κόρη, λένε ευχές για την κόρη, αν υπάρχει κάποιος γραμματιζούμενος λένε ανάλογα στιχάκια. Το απόγευμα όλες οι ομάδες μαζεύονται στην πλατεία του χωριού για να χορέψουν το «Τσιντσιρό». Τραγουδούν και χορεύουν χωρίς μουσική -εξ ου και ο ιδιαίτερος τονισμός του τραγουδιού που δίνει τον ρυθμό-και δεν λαμβάνουν μέρος καθόλου άνδρες.

Η λαογραφία, εντάσσει τα λαζαριάτικα κάλαντα στους αρχαίους αγυρμούς από τους οποίους έμειναν και τα Χελιδονίσματα, κάλαντα για το καλωσόρισμα των χελιδονιών. Οι Λαζαρίνες συνδέονται με τους κήπους του Αδώνιδος, ενός αρχαίου θεού. Όλα αυτά τα έθιμα αργότερα οι άνθρωποι τα περιέβαλαν με ένα χριστιανικό μανδύα και συνέδεσαν τους κήπους του Αδώνιδος με την Ανάσταση του Λαζάρου.

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι οι ομάδες των κοριτσιών που αποτελείτο πάντα από ανύπαντρα κορίτσια, συνοδεύονταν από την Λαζαρίνα η οποία ήταν μια γυναίκα που έπρεπε 1. να έχει παντρευτεί 2. να έχει γνωρίσει την μητρότητα 3. να έχει γευτεί τον θάνατο, να είναι δηλαδή χήρα.Τα καθήκοντά της δεν αφορούσαν μόνο το Σάββατο του Λαζάρου αλλά όλο το έτος κατά τη διάρκεια του οποίου ήταν υπεύθυνη να τα μυήσει στην ζωή.

***

Είναι ένα σκεπτικό πολύ διαφορετικό από το σημερινό όπου για τα παιδιά είναι υπεύθυνη μόνο η οικογένεια. Τότε ήταν ένα πρόσωπο εκτός αυτής επιλεγμένο από την ίδια την ζωή, δηλαδή κάποιος που είχε γνωρίσει κυριολεκτικά στο «πετσί» του τόσο την χαρά όσο και τον πόνο. Πρόκειται για έναν «ειδικό» επομένως.

Σήμερα, την εποχή της ειδίκευσης και της εξειδίκευσης, η κοινωνία μας δεν διαθέτει ειδικό για τα παιδιά διότι όσο και να σκεφτώ δεν μπορώ να αντιστοιχίσω στην διάρθρωσή της, το πρόσωπο που αναλογεί στην Λαζαρίνα. Μπορεί να είναι η μάνα αλλά διαθέτει πάντα την πείρα που προσφέρει το παραπάνω τρίπτυχο και προ παντός τον χρόνο; Το ίδιο ισχύει και με τον δάσκαλο.

Ας σημειωθεί ότι παλαιότερα κύριος πόρος ζωής για την οικογένεια ήταν η γη, τομέας όπου ειδικά η αναπαραγωγή και ο θάνατος διδασκόταν εξ ορισμού στο παιδί μέσα από την παρατήρηση των φυτών και των ζώων. Σήμερα αντίθετα, η εργασία όχι μόνον έχει μεταφερθεί σε άλλους χώρους, «αποστειρωμένους» όσον αφορά αυτά τα δυο αλλά έχει αποκοπεί και από τον φυσικό χώρο του παιδιού, την οικογένεια. Ο πατέρας/μητέρα κάνει ένα άγνωστο επάγγελμα στο οποίο το παιδί δεν έχει καμιά συμμετοχή. Συχνά δεν γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνει « επιχειρησιακός ερευνητής» ή κάποιο άλλο από τα σύγχρονα επαγγέλματα. Τα χρήματα κερδίζονται μυστηριωδώς όπως μυστηριωδώς γεννιούνται και τα αδελφάκια τους σε πολυτελείς κλινικές ή πεθαίνουν οι παππούδες τους στα δαιδαλώδη νοσοκομεία. Το παιδί ανήκει πλέον σε ένα ξεχωριστό κόσμο τελείως αποκομμένο από τον κόσμο των ενηλίκων, δηλαδή τον πραγματικό κόσμο για τον οποίο πληροφορείται μόνο μέσα από τα media ή από τους υπερβολικά υπερπροστατευτικούς γονείς του. Οι τελευταίοι φροντίζουν ώστε να διδαχτεί γράμματα, ξένες γλώσσες, αθλητισμό και μουσική πληρώνοντας τους ανάλογους ειδικούς. Για τον έρωτα και τον θάνατο η σημερινή κοινωνία όμως δεν διαθέτει κανέναν ειδικό. Εν άλλοις, προετοιμάζονται οι νέοι για μια ανταγωνιστική κοινωνία βασισμένη σε εφόδια που δεν έχουν να κάνουν με την ουσία της ζωής.

Δεν υποστηρίζω ότι τα παραπάνω εφόδια δεν είναι απαραίτητα για την διάπλαση του παιδιού και την επιβίωσή του εν γένει ως αυριανός ενήλικας αλλά θεωρώ ότι δεν ανταποκρίνονται στο κεφάλαιο κορμί, δηλαδή ό,τι έχει να κάνει με το αρχέγονο στοιχείο. Καλλιεργούμε το πνεύμα, αναπτύσσουμε τον νου, γυμνάζουμε το κορμί όπως ακριβώς λιπαίνουμε, κλαδεύουμε και μπολιάζουμε ένα δένδρο, τις ρίζες του όμως δεν τις φροντίζουμε, γιατί ρίζα είναι βέβαια ό,τι σχετίζεται με το αρχέγονο, όπως και ο τρόπος που το διαχειριζόμαστε. Και βέβαια αν η ρίζα δεν είναι γερή, το δένδρο κάποια στιγμή θα κλονιστεί, εξ ου και οι νευρώσεις που συχνά χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο.



Κάλαντα του Λαζάρου θα βρείτε εδώ Στοιχεία για το έθιμο πήρα από το Λύκειο Ελληνίδων.

3 σχόλια:

  1. Σημερα μην ξεχασειs να μαζεψειs δαφνη για τισ φακεs και το στιφαδο τηs χρονιαs...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πράγματι, τα τελευταία χρόνια δεν υπάρχει διαπαιδαγώγηση γύρω από τη γέννηση και τον θάνατο. Σε συνάρτηση και με το γεγονός ότι στις πόλεις δεν ζεις την αναπαραγωγή και τον θάνατο φυτών και ζώων το μόνο που αντιλαμβανόμαστε είναι το τροχαίο ατύχημα, την υπερβολική δόση ναρκωτικών, τα αλληλομαχαιρώματα μεταξύ οπαδών κλπ, δηλαδή τον βίαιο θάνατο. Έχει αποκτήσει επομένως, ο θάνατος, μια χροιά εκ διαμέτρου αντίθετη από αυτή που θα έπρεπε να έχει: της φυσικής ροής και κατάληξης του εαυτού μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @ έχω μια μικρή δάφνη στην αυλή μου και κόβω ανά περίπτωση habilis, μυρίζει πιο όμορφα όταν την χρησιμοποιείς φρέσκια, όπως και ο διόσμος. Πάντως δοκίμασέ την και στην σάλτσα για τα μακαρόνια και το χοιρινό!:)

    @ Ναι, Σελάνα μου, τελικά φαίνεται σαν " ατύχημα".....Ομως πιο πολύ με εντυπωσίασε το γεγονός ότι εκείνη η κοινωνία, του τότε,που θεωρούμε τώρα κάπως απλοϊκή διέθετε μια "λαζαρίνα", όπως και άλλες παρόμοιες που διέθεταν έναν "σοφό" πάντα συνδεδεμένο με τις "δοκιμασίες" που είχε υποστεί από την ζωή. Αντίθετα σήμερα η "σοφία" όχι μόνο δεν ανιτιπροσωπεύει κριτήριο αλλά προξενεί χαμόγελα. Ακούμε τον ειδικό επιστήμονα επειδή θεωρούμε ότι κατέχει την γνώση μέσα από την μελέτη και την έρευνα, αυτός έχει αντικαταστήσει τον σοφό. Ο οποίος σοφός όμως κατείχε μια γνώση από την ζωή, που την είχε νιώσει στο πετσί του δηλαδή, αρκετή ώστε να μην έχουμε ανάγκη να τρέχουμε στον ειδικό επιστήμονα ο οποίος συχνά μόνο θεωρητική γνώση των πραγμάτων έχει. Αλλος λόγος πιθανώς είναι ότι επειδή τρέχουν οι εξελίξεις τόσο γρήγορα, θεωρείται ότι δεν υπάρχουν σταθερές, όμως κατά την γνώμη μου υπάρχουν. Οπως και νάχει εμένα κάτι τέτοιες φιγούρες με γοητεύουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

 
...ευχαριστώ για τον χρόνο σου.